Winnie Byanyima


Winifred Byanyima (wɔwoo no 13 Ɔpɛpɔn 1959[1]) yɛ UNAIDS kwankyerɛfoɔ panin (2019 de bɛsi nnɛ).[2] Ɔyɛ Ugandani wiemhyɛn ho mfididwumayɛfoɔ, amammuifoɔ, nnipa hokwan ho ɔdenimfoɔ, mmaa ho ɔbenfoɔ, ne ɔman nanmusifoɔ.
Kane no na ɔyɛ Oxfam International (2013–19)[3] kwankyerɛfoɔ panin ne Gender Team kwankyerɛfoɔ wɔ Bureau for Development Policy wɔ Amanaman Nkabom Nkɔsoɔ Dwumadie (UNDP) mu firi afe 2006.[4]
N'akyi nsɛm
[sesa]Wɔwoo Byanyima wɔ Mbarara Mantam mu wɔ Uganda Atɔe Fam Mantam mu, a na ɛyɛ Britaniafoɔ ahobammɔ saa berɛ no. N’awofoɔ ne owufoɔ Boniface Byanyima, a berɛ bi na ɔyɛ Democratic Party no ɔman dwamtenani wɔ Uganda, ne owufoɔ Gertrude Byanyima, kane sukuu kyerɛkyerɛfoɔ a owuiɛ wɔ Obubuo 2008.[5] Winnie Byanyima kɔɔ Mount Saint Mary’s College Namagunga wɔ Mukono Mantam mu. Ɔkɔɔ so nyaa wiemhyɛn ho abodin krataa wɔ Manchester Sukuupɔn mu, na ɔbɛyɛɛ Ugandani baa a odi kan a ɔbɛyɛɛ wiemhyɛn ho mfididwumayɛfoɔ. Akyiri yi onyaa mfididwuma ho abodin krataa a ɛkorɔn, a na ne ho akokwa wɔ ahoɔden a wɔkora so ho wɔ Cranfield Sukuupɔn mu.[6]
N’adwuma a ɔyɛ wɔ adwumayɛ mu
[sesa]Berɛ a ɔtetee no sɛ wiemhyɛn ho mfididwumayɛfoɔ akyi no, Byanyima yɛɛ adwuma sɛ wiemhyɛn ho mfididwumayɛfoɔ wɔ Uganda Wiemhyɛn Adwumakuo no mu. Berɛ a Yoweri Museveni, Uganda Ɔmanpanin firi 1986, firii 1981–1986 Uganda Bush Ko no ase no, Byanyima gyaee n’adwuma na ɔde ne ho kɔbɔɔ atuateɛ a wɔde akodeɛ yɛe no. Na wɔabom atete Museveni ne Byanyima wɔ Byanyima fie berɛ a na wɔyɛ mmɔfra, na Byanyima abusua no na wotua Museveni nwomasua ne sukuu ahiadeɛ nyinaa ho ka.
Na Museveni, Byanyima, ne ne kunu Kizza Besigye yɛ akofoɔ wɔ National Resistance Army (NRA) mu wɔ saa ɔko no mu. Efiri saa berɛ no, Byanyima ne ne kunu nyinaa ne Ɔmanpanin Museveni ntam akasakasa esiane ne nnisoɔ a ɛhyɛ nkurɔfoɔ so a ɛnyɛ demokrasi nti ɛmfa ho sɛ na wadi kan aka sɛ ogye di no.[7]
Berɛ a NRA dii nkonim wɔ saa ɔko no mu akyi no, Byanyima yɛɛ Uganda ɔnanmusifoɔ wɔ France firi 1989 kosii 1994. Afei ɔsan kɔɔ fie na ɔbɛyɛɛ obi a ɔde ne ho hyɛɛ Uganda amammuisɛm mu dendeenden. Ɔyɛɛ Ɔman Mmarahyɛ Badwa a ɛhyehyɛɛ Uganda Amanyɔ Mmara a wɔyɛe wɔ 1995 mu no muni. Afei ɔdii dwuma mprenu a ɛtoatoa soɔ sɛ mmarahyɛ badwani, na ɔgyinaa Mbarara Kuropɔn ananmu firi afe 1994 kɔsii afe 2004. Afei wɔpaw no sɛ Mmaa, Bɔbeasu ne Nkɔsoɔ Dwumadibea no kwankyerɛfoɔ wɔ Afrika Aman Nkabom Kuo no adwumayɛbea ti a ɛwɔ Addis Ababa, Ethiopia. Ɔsomm wɔ saa dibea no mu kɔsii sɛ wɔpaw no sɛ ɔbarima ne ɔbaa Kuo no kwankyerɛfoɔ wɔ Bureau for Development Policy wɔ UNDP wɔ Obubuo.[8]
OXFAM Kwankyerɛfoɔ Panin 2013-2019
[sesa]Wɔ Ɔpɛpɔn 2013 mu no, wɔde Byanyima too dwa sɛ Oxfam Amanaman ntam Kwankyerɛfoɔ Panin a ɔdi hɔ,[9] na ɔbɛsi Jeremy Hobbs ananmu. Byanyima hyɛɛ aseɛ yɛɛ ne mfie nnum adwuma wɔ Oxfam wɔ 1 Kɔtɔnimaa 2013.[10] Wɔ Ɔpɛnimaa 2017 mu no, ɔde too dwa sɛ wagye ɔpɛ a ɛfiri Oxfam Board of Supervisors hɔ sɛ ɔbɛsom mfie nnum a ɛtɔ so mmienu sɛ Oxfam Amanaman ntam Kwankyerɛfoɔ Panin.[11]
Wɔ afe 2013 mu no, Byanyima na ɔyɛ ɔkasafoɔ titiriw wɔ Uganda North American Association (UNAA) nhyiamu a wɔyɛe wɔ Dallas, Texas no ase.[12]
Wɔ Ɔpɛpɔn 2015 mu no, Byanyima yɛɛ Wiase Sikasɛm Nhyiamu a ɛkɔɔ so wɔ Davos no dwamtenani. Ɔde nhyiamu no dii dwuma de piapiaa sɛ wɔnyɛ biribi de brɛɛ nsonsonoe a ɛda asikafoɔ ne ahiafoɔ ntam no ase. Nhwehwɛmu a adɔeɛ kuo no yɛe no kyerɛ sɛ wiase no mu ahonyadeɛ a wiase nnipa ɔha biara mu nkyem baako a wɔyɛ adefoɔ sen obiara wɔ no mu kyɛfa akɔ soro akoduru bɛyɛ ɔha biara mu nkyem aduonum wɔ afe 2014 mu, berɛ a ɔha biara mu nkyem aduokron-nkron wɔ fa a aka no.[13][14][15] Sikasɛm ho abenfoɔ pii gye Oxfam akontaabu no ho akyinnyegyeɛ dendeenden.[16]
Wɔ Obubuo 2016 mu no, Amanaman Nkabom no Ɔtwerɛfoɔ Panin Ban Ki-moon paw Byanyima sɛ ɔmmɛyɛ Badwa a Ɛkorɔn a Ɛhwɛ Nnuro a Wonya So, a na Ruth Dreifuss a na anka ɔyɛ Switzerland Ɔmanpanin ne Festus Mogae a na anka ɔyɛ Botswana Ɔmampanin a na ɔka ne ho.[17]
UNAIDS no Kwankyerɛfoɔ Panin firi afe 2019
[sesa]Wɔpaw Byanyima sɛ UNAIDS kwankyerɛfoɔ panin[2] wɔ Ɔsanaa 2019 mu, Amanaman Nkabom no Ɔtwerɛfoɔ Panin, António Guterres, wɔ paw nhyehyɛeɛ a ɛkɔ akyiri a ɛfa nhwehwɛmu boayikuo a UNAIDS Dwumadie Ntamgyinafoɔ Boayikuo no mufoɔ na wɔhyehyɛɛ no akyi. Wɔ ne dibea foforɔ no mu no ɔsom sɛ Amanaman Nkabom Ɔtwerɛfoɔ Panin Abediakyiri berɛ koro mu.[18]
Wɔ ne dwumadie wɔ UNAIDS akyi no, Byanyima nso di mfie mmienu sɛ Wiase Sikakorabea Kuo (WBG) Afotuo Badwa a ɛhwɛ Bɔbeasu ne Nkɔsoɔ so no muni.[19] Efiri afe 2022 no, ɔyɛ Amansan Akwahosan Badwa a Chatham House frɛɛ no na Helen Clark ne Jakaya Kikwete ne wɔn bom yɛ dwamtenani no muni.[20]
Wɔ nnansa yi 2024 Amanaman Ntam AIDS Nhyiamu a wɔyɛe wɔ Munich no ase no ɔhyɛɛ Gilead Nyansahunu sɛ wɔmma kwan mma wɔmfa tumi krataa mma Lenacapavir wɔ nnuroyɛ ho tumi krataa a UN gyina akyi no nkyɛn sɛnea ɛbɛyɛ a wobetumi atɔn nnuro a wɔde yɛ nnuro a ne bo yɛ mmerɛ wɔ aman a wɔn sikasɛm wɔ fam ne aman a wonnya sika kakra mu. Gilead Nyansahuny Bictegravir, HIV aduro foforɔ tumi krataa dadaa ama MPP.[21][22]
Ne Nnwumadie afoforɔ
[sesa]N’ankasa asetena
[sesa]Wɔ 7 Kitawaonsa 1999 mu no, Byanyima waree Kizza Besigye wɔ Nsambya, Kampala.[27] Besigye yɛ kane Forum for Democratic Change (FDC) amammuo kuo a ɛwɔ Uganda no dwamtenani. Wɔyɛ ɔbabarima baako a wɔfrɛ no Anselm awofoɔ. Byanyima yɛ FDC muni, ɛwom sɛ ɔtee ne ho a ɔde hyɛ Uganda amammuisɛm a ɛyɛ ɔfa biara mu no so kɛseɛ firi berɛ a ɔbɛyɛɛ Uganda ɔman nanmusifoɔ wɔ afe 2004.[28] Ɔwɔ nuanom baanum: Edith, Anthony, Martha, Abraham, ne Olivia.[29] Ɔyɛ Roman Katolekni a ɔyɛ adwuma.
Baabia menyaa mmoa firiiɛ
[sesa]- ↑ "Winnie Byanyima Biography : All You Need To Know". thefntechafrica.com. Retrieved 7 March 2026.
- 1 2 Daily Monitor (3 November 2019). "Besigye joins wife Winnie as she takes charge at UNAIDS". Daily Monitor. Kampala. Retrieved 3 November 2019.
- ↑ Administrator (15 January 2013). "Winnie Byanyima Appointed To Lead Oxfam International". Oxfamblogs.org. Archived from the original on 19 January 2013. Retrieved 19 July 2014.
- ↑ ADB (29 October 2010). "Interview With UNDP Gender Team Director, Winnie Byanyima – "Incorporating Gender Perspective in All Steps of Economic Policy Management Process"". African Development Bank (ADB). Retrieved 19 July 2014.
- ↑ Conan Businge and Ali Waiswa (13 November 2008). "Byanyima's Wife Dead". New Vision. Kampala. Retrieved 3 November 2019.
- ↑ Oxfam (January 2015). "Winnie Byanyima, Oxfam International Executive Director". Oxford Committee for Famine Relief (Oxfam). Retrieved 7 April 2015.
- ↑ Butagira, Tabu (6 May 2011). "Besigye Injuries Disturbing, Says Byanyima". Daily Monitor (Kampala). Retrieved 19 July 2014.
- ↑ Onyalla, Harriette (29 November 2006). "Byanyima Scoops Top Job". New Vision. Kampala. Retrieved 19 July 2014.
- ↑ Kiggundu, Edris (15 January 2013). "Winnie Byanyima To Head Oxfam". The Observer (Uganda). Retrieved 19 July 2014.
- ↑ Business, Reporter (6 May 2013). "Income Inequalities Threaten Africa". The Herald. Zimbabwe. Retrieved 19 July 2014.
- ↑ "Winnie Byanyima to serve second 5-year term leading Oxfam International, from Nairobi | Oxfam International". www.oxfam.org. Archived from the original on 5 December 2017. Retrieved 4 December 2017.
- ↑ "Brian Kwesiga becomes youngest UNAA president". New Vision. 3 September 2013. Retrieved 18 February 2026.
- ↑ Elliott, Larry; Ed Pilkington (19 January 2015). "New Oxfam Report Says Half of Global Wealth Held by the Top One Percent". The Guardian. London. Retrieved 7 April 2015.
- ↑ Wearden, Graeme (20 January 2015). "Oxfam: 85 Richest People As Wealthy As Poorest Half of The World". The Guardian. Retrieved 7 April 2015.
- ↑ BBC Business (19 January 2015). "Richest 1% To Own More Than Rest of World, Oxfam Says". BBC News. Retrieved 7 April 2015.
- ↑ Vara, Vauhini (28 January 2015). "Critics of Oxfam's Poverty Statistics Are Missing The Point". The New Yorker. Retrieved 7 April 2015.
- ↑ Secretary-General Appoints Two Former Presidents, 14 Others as Members of High-Level Panel on Access to Medicines United Nations, press release of 19 November 2015.
- ↑ UNAIDS (14 August 2019). "UNAIDS Welcomes The Appointment of Winnie Byanyima As Its New Executive Director". Geneva, Switzerland: Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS). Retrieved 3 November 2019.
- ↑ World Bank Advisory Council on Gender and Development World Bank Group.
- ↑ Commission for Universal Health Chatham House.
- ↑ "UN urges Gilead to 'make history' with game-changing HIV drug". Agence France Presse. 22 July 2024.
- ↑ "The Medicines Patent Pool and Gilead Sciences Sign Licence for Bictegravir". The Medicines Patent Pool. 4 October 2017.
- ↑ Prize Committee Virchow Prize for Global Health.
- ↑ Board Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria.
- ↑ Advisory Board Equality Now.
- ↑ Members International Gender Champions (IGC).
- ↑ Tumusiime, James; Nsigaye, Sarah (8 July 1999). "Winnie weds Col. Besigye". The Monitor. No. 189. pp. 1–2.
- ↑ Raymond Baguma, and Abdulkarim Ssengendo (4 February 2011). "I Cannot Leave Baby Besigye, Says Winnie". New Vision. Kampala. Retrieved 19 July 2014.
- ↑ Basiime, Felix (17 November 2008). "Winnie Byanyima Hails Deceased Mother". New Vision. Kampala. Retrieved 19 July 2014.