Afrika Amanaman Nkabom Nhyehyɛeɛ a Ɛfa Nnipa ne Nkurɔfoɔ Fahodie Ho. (African Charter on Human and Peoples' Rights)
Wɔatwerɛ nsɛm wei wɔ Asante Twi mu

Afrika Amanaman Nkabom Nhyehyɛeɛ a Ɛfa Nnipa ne Nkurɔfoɔ Fahodie Ho. Amanaman Nkabom Nhyehyɛe a Ɛfa Onipa ne Nnipa Ahofadi ho (African Charter on Human and Peoples' Rights) (a wɔsan frɛ no Banjul Charter no) yɛ aman nyinaa nipa kyɛfa krataa a wɔhyɛ ho nkuran na ɛbɔ nipa kyɛfa ne fahodie ahodoɔ ho ban wɔ Afrika man mu.
Ɛfiri ase wɔ Afrika Baakoyɛ Ahyehyɛdeɛ (a seesei wɔde Afrika Baakoyɛ asi ananmu) no akwankyerɛ ase, a wɔ afe 1979 mu no, wɔ Ɔman ne Aban mpanyimfo Nhyiam ase no, wɔpenee gyinaesi bi a na ɛhwehwɛ sɛ wɔhyehyɛ abenfo boayikuw bi ma wɔayɛ nnipa hokwan ahorow ho nhyehyɛe a ɛfa kontinente no nyinaa ho, te sɛ nea na ɛwɔ hɔ dedaw wɔ Europa (Amanaman no Ho Mmara) ne Amerika (Amanaman no Ho Mmara). Wɔhyehyɛɛ saa boayikuw yi, na wɔtoo ne nsusuiɛ a wɔpenee so wɔ OAU Nhyiamu a ɛtɔ so 18 a wɔyɛɛ no June 1981 wɔ Nairobi, Kenya no ase[1]. Sɛnea N'asɛm 63 kyerɛ no (sɛnea ɛbɛyɛ a "ɛbɛba mu wɔ asram abiɛsa akyi bere a Ɔmampanyin nsa aka Amanaman Nkabom no mu aman dodow no ara a wɔagye ato mu anaa wɔabom" no[1]), Afrika Amanaman Nkabom no hyɛɛ ase wɔ Ɔpɛnimma da a ɛtɔ so 21 wɔ afe 1986 mu, na wɔhyɛɛ da sɛ wɔhyɛ Ɔpɛnimma da a ɛtɔ so 21 no ho anuonyam sɛ "Afirika Nnipa Ahofadi Da"[2].
Ɔhwɛ ne nkyerɛaseɛ a ɛwɔ Mmara no mu no yɛ adwuma a Afrika Asɛnnibea a Ɛhwɛ Nnipa ne Nkurɔfoɔ fahodie so, a wɔhyehyɛɛ no Obubuo da ɛtɔ so 2 wɔ afe 1987 wɔ Addis Ababa (PM Ebbaa.A), Ethiopia, na seesei ɛwɔ Banjul, Gambia[3]. Akyiri yi, wɔfaa apam bi a ɛfa Charter no ho too gua wɔ afe 1998 mu a na wɔde rebɔ Afrika Asɛnnibea a Ɛhwɛ Nnipa ne Nnipa Ahofadi Ho. Nhyehyɛeɛ no firii ase yɛɛ adwuma Ɔpɛpɔn bosome da a ɔtɛ so 25 wɔ afe 2004.
Wɔ July 2004 mu no, AU Asɛnnibea no sii gyinae sɛ wɔde ACHP no bɛka Afrika Asɛnnibea no ho. Wɔ July 2005 mu no, AU Asɛnnibea no sii gyinae sɛ ɛsɛ sɛ ACHP no yɛ adwuma ɛmfa ho sɛ na Afrika Asɛnnibea no a wɔde sii hɔ no nhyiamu no nnya mmaa mu. Ɛno nti, wɔ Abibiman Nkabom no Atumfoɔ Badwa a ɛtɔ so Nwɔtwe a wɔhyiaa wɔ Khartoum, Sudan, wɔ January 22, 2006 no, wɔpaw atemmufoɔ a wɔdi kan wɔ Afrika Asɛnnibea a Ɛhwɛ Nnipa ne Nnipakuo Ahofadiɛ so. Wɔda so ara da abusuabɔ a ɛda Asɛnnibea a wɔasi no foforo no ne boayikuw no ntam no adi.
Ɛde bɛsi afe 2019 no, aman 53 na wɔagye apam no ato mu[4].
Nea Ɛwɔ Mu
[sesa]African Charter on Human and People's Rights no ka nsɛm a edi kan, afa 3, ti 4, ne nsɛm 63 ho. 1] Charter no hyehyɛɛ Afrika man mu nipa kyɛfa nhyehyɛe. Charter no ne amanfo nhyehyεe ahorow pii hyia, na afei nso ne nhyehyεe soronko bi wɔ gyinapεn ahorow a wogye tom no ho, ne ne nhyehyεe kwan so[5].
Nkrataa no hyɛ bɔ sɛ wɔbɛtu Sion som ase, a ɔde toto nniso ne apartheid ho,[6] na ɛmaa South Africa gyee ne ho toom wɔ afe 1996 mu, nanso wɔhyɛɛ bɔ sɛ Charter no ne Amanaman Nkabom no gyinabew a ɛfa Sion som ho no hyia[6].
Hwɛ bio
[sesa]- Afrika Mmofra Ahofadi ne Wɔn yiyedi ho Ahyehyɛde
- Afrika Asɛnnibea a Ɛhwɛ Nnipa ne Nkurɔfo Ahofadi Ho
- Afrika Biakoyɛ
- Nnipa hokwan ahorow ho mmara
- Maputo Nhyehyɛeɛ
- Kasa mu kyɛfa a ɛwɔ mmara mu (Afrika)
- Kasa mu kyɛfa
- Amanaman Nkabom Bagua no Mmarahyɛ Bagua a Ɛto so 3379
Mmeaeɛ a menyaa mmoa firiiɛ
[sesa]- 1 2 "Charter of the Organization of African Unity", Human Rights in Africa, pp. 271–279, 2004-12-09, doi:10.1017/cbo9780511494031.010, retrieved 2025-06-19
- ↑ "African Charter on Human and Peoples' Rights", Wikipedia (in English), 2025-06-04, retrieved 2025-06-19
- ↑ EGYPT: ACHPR condemns persisting human rights abuses, retrieved 2025-06-19
- ↑ NATURE AND SCIENCE, vol. 07, no. 02, 2021-04-23, doi:10.36719/2707-1146-2021-07-02, ISSN 2707-1146 https://doi.org/10.36719/2707-1146-2021-07-02, retrieved 2025-06-19
{{citation}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ Christof Heyns, ed. (1999-01-01), Human Rights Law in Africa 1997, Brill | Nijhoff, ISBN 978-90-04-63963-8, retrieved 2025-06-19
- ↑ "African Charter on Human and Peoples' Rights", Documents of the African Commission on Human and Peoples’ Rights, Hart Publishing, ISBN 978-1-84113-092-7, retrieved 2025-06-19