Jump to content

2024 Ghana Abatoɔ

Ɛfi Wikipedia
Wɔatwerɛ nsɛm wei ɛwɔ Asante kasa mu
2024 Ghana Abatoɔ

 2020 7 December 2024 2028 
Presidential election
Turnout63.97%
 
<<Nominee>> John Mahama Mahamudu Bawumia
<<Party>> NDC NPP
<<Running mate>> Jane Naana Opoku-Agyemang Matthew Opoku Prempeh
<<Popular vote>> 6,328,397 4,657,304
<<Percentage>> 56.55% 41.61%

Results by region

President ansa na abatoɔ

Nana Akufo-Addo
NPP

Elected President

John Mahama
NDC

Nhwɛsoɔ:Infobox legislative election

2024 Ghana Abatoɔ no kɔɔ so Ɔpɛnimaa bosome no, ɛda a ɛtɔ so nson, afe mpem mmienu ne aduonu nnan no (December 7,2024).[1] Wɔtoo saa aba yi de yii manpanin foforɔ a ɔbɛdi ɔman Ghana so ne nnipa a wɔbɛkɔ mmarahyɛbadwafie a wɔn dodoɔ si ahaanu aduonson nsia (276 members). Ɔmanpanin a na ɔte akonnwa no so berɛ a saa abatoɔ yi kɔɔ so ne Nana Addo Dankwa Akuffo Addo. Na wantumi anyina bio sɛ wɔnto aba mma no ɛfiri sɛ na watwa mfeɛ nwɔtwe a ɔnni ho kwan sɛ ɔtena so sɛ manpanin bio.[2][3][4]

Kan Ɔmampanyin John Mahama, a ɔyɛ National Democratic Congress (NDC) kandifo no nyaa abatow dodow no ara, na onyaa nkonimdi a na enhia sɛ wɔtow aba mprenu. Mahamudu Bawumia, New Patriotic Party (NPP) a ɔredi tumi no kandifo no gye toom sɛ odii nkogu anɔpa wɔ abatow no akyi. Jane Naana Opoku-Agyemang, Mahama yɔnko a ɔretu mmirika no, yɛɛ abakɔsɛm sɛ ɔbaa a odi kan a wɔpaw no sɛ Ghana Ɔmampanyin Abadiakyiri.[5][6][7][8]

Wɔ mmarahyɛ bagua abatow mu no, NDC dii nkonim kɛse, na wodii nkongua 276 mu 184, bere a NPP nyaa nkongua 88, na wɔn a wɔde wɔn ho nso dii nkongua anan. Mmea dodoɔ a wɔpaw wɔn sɛ wɔnkɔ mmarahyɛ bagua mu no yɛ 40, sɛdeɛ ɛteɛ wɔ abatoɔ a atwam no mu (2020), a ɛkyerɛ sɛ mmaa a wɔyɛ mmarahyɛ bagua no mufoɔ ɔha mu nkyekyɛmu wɔ Ghana da so ara wɔ 15%, ɛyɛ dodoɔ a ɛba fam sene nkyɛmu a ɛwɔ Afrika Atɔeɛ mantam ketewa no mu (18%), Afrika asasepɔn so nkyɛmu (27%) ne wiase nyinaa nkyɛmu (27%)[9][10]

Abatow nhyehyɛe

[sesa]

Wɔde nhyehyɛe a ɛwɔ afa abien no na ɛpaw Ghana Ɔmampanyin bere a wɔde abatow a edi kan a wɔatwam no paw Mmarahyɛ Bagua no mufo wɔ amansin a emufo yɛ biako mu . Wɔpaw wɔn baanu nyinaa sɛ wɔnyɛ adwuma mfe anan.[11][12]

Ɛsɛ sɛ wɔn a wɔfata sɛ wɔtow aba no yɛ Ghana man mma a anyɛ yiye koraa no wɔadi mfe 18, gye wɔn a wɔakyerɛ sɛ wɔabɔ dam a wɔayi wɔn hokwan afi wɔn nsam no nkutoo. Ɛsɛ sɛ wɔn a wɔpɛ sɛ wɔyɛ mmarahyɛ bagua no yɛ Ghana manfoɔ a anyɛ yie koraa no wɔadi mfeɛ aduonu baako na wɔte amansin bi mu anaa anyɛ yie koraa no wɔatena hɔ mfeɛ du no mu anum ansa na abatoɔ no reba.[13]

Mfitiase abatow

[sesa]

New Patriotic Party

[sesa]

New Patriotic Party a ɛdi tumi no buee wɔn din a wɔde bɛto mu no ano wɔ 26 May 2023, na wɔtoo wɔn din mu wɔ 24 June 2023. Wɔpaw wɔn a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn no wɔ National Congress a wɔyɛɛ no 4 November 2023.[14] Nnipa bɛboro baanum de wɔn ho kɔhyɛɛ mu sɛ wɔbɛtu mmirika wɔ primaries no mu bere a kuw no frɛɛ sɛ wɔnyɛ Special Congress wɔ 26 August. Ɔmanpanyin Akufo-Addo a ɔdi tumi seesei no tuu fo sɛ ɛsɛ sɛ n’adwumayɛfoɔ kuo no mufoɔ a wɔhwehwɛɛ sɛ wɔbɛsi akan sɛ ɔmampanyin dibea no gyae wɔn dibea mu de wɔn adwene si wɔn ɔsatuo so, na ɛmaa nnipa dodoɔ bi gyae adwuma.[15][16]

Wɔn a wɔpɛ sɛ wɔyɛ Ɔmampanyin

[sesa]

Nominee

Wɔayi afi hɔ wɔ primary mu

Nsunsuansoɔ

[sesa]

Sɛnea ɛbɛyɛ a wɔbɛtew wɔn a wɔpɛ sɛ wɔpaw wɔn no dodow so no, NPP yɛɛ Special Super Delegates Congress wɔ 26 August 2023, a ɛbɛpaw nnipa baanum a wɔsen biara a afei wɔbɛkɔ so asi akan wɔ primaries a etwa to wɔ November mu. Ɔmanpanyin Abadiakyiri Mahamudu Bawumia na ɔdii kan, na ɔnyaa abatoɔ 68%. Ɛyɛɛ ahwɛfoɔ pii nwonwa sɛ "maverick" MP Kennedy Agyapong, a ɔreyɛ ɔsatuo a ɛkasa tia Akufo-Addo nnisoɔ no kɛseɛ no, dii nea ɛtɔ so mmienu, na ɔdii NPP veteran Alan John Kyeremanten, a odii kan tuu mmirika sɛ Ɔmampanyin wɔ afe 2008 mu no so nkonim. Owusu Afriyie Akoto nyaa nea ɛto so anan, bere a Francis Addai-Nimoh ne Boakye Agyarko bɔɔ mu maa nea ɛto so anum, na ɛho behiae sɛ wɔyɛ akansi a ɛto so abien, a Addai-Nimoh dii nkonim, na ɛmaa nnipa baanum a wotwa to a wɔbɛpaw wɔn sɛ wɔbɛkɔ mfitiase akansi no.[21] Nanso, Kyeremanten de too gua sɛ ɔbɛtwe ne ho afi primaries no mu (akyiri yi obegyae NPP koraa na wafi n’ankasa kuw a ɛto so abiɛsa ɔsatu ase), na ogyaw nnipa baanan[22]

Manpanin Abatoɔ

[sesa]
  • Wɔn a wɔgyinaa sɛ manpanin no na wɔn dodoɔ ano si dummienu nanso wɔn mu deɛ wɔdii mu ntitiman pa ara yɛ manpanin dada John Dramani Mahama a ɔgyina ma kuo a wɔfrɛ no sɛ (NDC) ne manpanin bɛdiakyire Mahamudi Bawumia a ɔno nso gyina ma kuo a wɔfrɛ no sɛ (NPP). Wɔn a wɔgyinaa manpanin abatoɔ no ne;
  • Dr. Mahamudu Bawumia ( New Patrotic Party- NPP)[23]
  • John Dramani Mahama ( National Democratic Congress- NDC).
  • Alan John Kwadwo Kyerematen (Independent)
  • Nana Kwame Bediako (Independent)
  • Kofi Akpaloo (Liberal Party of Ghana - LPG).
  • Rev. Christian Kwabena Andrews (Ghana Union Movement - GUM)
  • Hassan Abdulai Ayariga (All People's Congress - APC)
  • Mohammed Frimpong (National Democratic Party - NDP)
  • Akua Donkor (Ghana Freedom Party - GFP) – Ɔwuiiɛ ansa na wɔreto aba no.
  • Nana Akosua Frimpomaa Sarpong-Kumankumah (Convention People's Party - CPP).
  • Janet Asana Nabla (People's National Party - PNP).
  • Bernard Mornah (People's National Convention - PNC).
  • Daniel Augustus Lartey (Great Consolidated Popular Party - GCPP).

Mmarahyɛbadwafoɔ Abatoɔ

[sesa]

Nnipa dodoɔ a wɔtoo wɔn so aba.sɛ mmmarahyɛbadwafoɔ no, na wɔn dodoɔ ano si ahaanu aduonson nsia. Na abatoɔ no kɔɔ so wieeɛ no, kuo a wɔfrɛ wɔn NDC no nyaa ɛmu ɔha aduɔwɔtwe mmiɛnsa, ɛna NPP kuo no nso nyaa mu aduɔwɔtwe nwɔtwe, ɛna kuo a wɔate wɔn ho no nyaa mu nnan. Na kyerɛ sɛ NDC kuo no na wɔnyaa mu kɛseɛ pa ara. Mmaa dodoɔ a wɔtoo aba yii wɔn no yɛ aduanan; na kyerɛ sɛ ɔha mu nkyekyɛmu dunnum.

Deɛ Ɛfiri mu Baeɛ

[sesa]

Wɔtoo aba no wieeɛ no,manpanin dada John Dramani Mahama na ɔdi nkunim. Sɛdeɛ manpanin abatoɔ no kɔeɛ na wɔahyehyɛ no wɔ pono so wɔ fam ha no[24];

Candidate Running mate Party Votes %
John Mahama Jane Naana Opoku-Agyemang National Democratic Congress 6,328,397 56.55
Mahamudu Bawumia Matthew Opoku Prempeh New Patriotic Party 4,657,304 41.61
Nana Kwame Bediako Maryam Esaka Kriesie Independent (The New Force) 84,478 0.75
Alan John Kyerematen Kwame Owusu Danso Independent (Movement for Change) 31,202 0.28
Nana Akosua Frimpomaa Wayoe Ghanamannti Convention People's Party 23,397 0.21
Hassan Ayariga Samuel Mensah All People's Congress 17,461 0.16
Dan Lartey Jr. [clarification needed] Great Consolidated Popular Party 16,673 0.15
Christian Kwabena Andrews Evelyn Serwaa Bonsu Ghana Union Movement 16,461 0.15
Kofi Akpaloo Elizabeth Sam Liberal Party of Ghana 5,219 0.05
Mohammed Frimpong Christiana Collingwood Williams National Democratic Party 4,413 0.04
Kofi Koranteng Emmanuel Semordzi Independent 3,320 0.03
George Twum-Barima-Adu Nyaaba-Aweeba Azongo Independent 3,097 0.03
Akua Donkor (deceased) Kwabena Agyeman Appiah Kubi Ghana Freedom Party 0 0.00
Total 11,191,422 100.00
Valid votes 11,191,422 97.91
Invalid/blank votes 239,109 2.09
Total votes 11,430,531 100.00
Registered voters/turnout 18,774,195 60.88
Source: Electoral Commission of Ghana

Wɔn a wɔtoo aba

[sesa]

Nnipa bɛyɛ sɛ ɔpepe du nwɔtwe akyiri pɔ nson (18.7million) na wɔtwerɛɛ wɔn din gyee wɔn too mu sɛ wɔbɛtumi ato aba wɔ mantam du nsia no.[25] Wɔwiee abatoɔ no, wɔhunuu sɛ Asante mantam na wɔanto aba no koraa.

Beaeɛ A Menyaa Mmoa Firiiɛ

[sesa]
  1. Elections in Ghana: 2024 Ghana Presidential and Parliamentary Election (in English), retrieved 2025-07-26
  2. LIVE UPDATES: 2024 general elections - Voting underway across Ghana in crucial Parliamentary and Presidential Elections (in British English), 2024-12-07, retrieved 2025-07-26
  3. Rowland Kpakete (2024-12-07), Ghana: What you need to know about 2024 presidential election (in British English), retrieved 2025-07-26
  4. Commonwealth report on Ghana’s 2024 elections highlights orderly process and urges enhanced transparency (in English), retrieved 2025-07-26
  5. "#GhanaPolls2024: Bawumia concedes defeat to Mahama" (in American English). 2024-12-08. Retrieved 2024-12-18.
  6. Adombila, Maxwell Akalaare; Akorlie, Christian (8 December 2024). "Ghana's former President Mahama wins election". Reuters. Retrieved 8 December 2024.
  7. "Mahama wins 2024 elections as Bawumia concedes defeat in 2024 elections". GhanaWeb. 8 December 2024. Retrieved 8 December 2024.
  8. Nunoo, Favour; Nesta Kupemba, Danai; Booty, Natasha (10 December 2024). "Victorious John Mahama promises new beginning for Ghana". BBC. Retrieved 13 December 2024.
  9. "Ghana's democracy stress tested – three milestones passed - The Nordic Africa Institute". nai.uu.se (in English). Retrieved 2025-02-07.
  10. "2024 Ghana Elections – Parliamentary Results". 3News (in American English). Retrieved 2024-12-18.
  11. "Ghana: Vote Counting using Majoritatrian and First-Past-the-Post —". ACE Project. Retrieved 7 December 2020.
  12. Kuwonu, Franck (13 February 2020). "Africa Watch: 2020 Is Election Season Across Africa". Modern Ghana.
  13. Ghana Parliament | Electoral system. Inter-Parliamentary Union (IPU).
  14. "2024 polls: Know all the key dates for upcoming NPP primaries". GhanaWeb (in English). 4 April 2023. Retrieved 12 May 2023.
  15. "Resign if you want to contest NPP presidential primaries – Group". Citi Newsroom. 11 January 2023. Retrieved 12 May 2023.
  16. Nyabor, Jonas (10 January 2023). "Ghana: Succession race kicks off after Trade Minister quits". The Africa Report. Retrieved 12 May 2023.
  17. 1 2 3 4 5 6 "Who leads NPP for 2024 presidential election?". Citi Newsroom (in English). 2 February 2023. Retrieved 12 May 2023.
  18. Dontoh, Ekow (4 May 2023). "Ghana's Bawumia Will Run for President Next Year, Graphic Says". Bloomberg (in English). Retrieved 12 May 2023.
  19. "Farmers will vote for me to become NPP's 2024 flagbearer – Afriyie Akoto". Citi Newsroom. 10 May 2023.
  20. "Kwadwo Poku: Unsuccessful NPP flagbearer aspirant content with three votes". Daily Graphic. 29 August 2023. Retrieved 28 November 2023.
  21. "NPP Super Delegates Conference: Regional break down of the results". Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana. 26 August 2023. Retrieved 28 November 2023.
  22. Frimpong, Enoch Darfah (24 September 2023). "Alan Kyerematen quits NPP again, decides to contest 2024 as independent candidate". Daily Graphic. Retrieved 28 November 2023.
  23. Ghana election: Who are the candidates and what's at stake? (in British English), 2024-12-08, retrieved 2025-07-26
  24. 2024 PRESIDENTIAL ELECTION RESULTS – Electoral Commission, retrieved 2025-07-26
  25. Voting underway in Ghana's crucial 2024 elections, retrieved 2025-07-26